SCHAAPUITSNEDE.png

Vergister Nieuweweg

Initiatiefnemer

De initiatiefnemer was aanvankelijk De Wolff Verenigde Bedrijven BV uit Heerenveen. Deze bedrijvengroep was ook eigenaar van beide windturbines op het bedrijventerrein Nieuweweg. Inmiddels zijn de windturbines overgedragen aan Eneco en het project m.b.t. de mestvergistingsinstallatie is overgenomen door het bedrijf door Host uit Enschede, welk bedrijf niet vanaf het begin maar al wel een tijd als partner betrokken was bij het project. Deze overdracht heeft in het najaar van 2017 plaatsgevonden.

Plan Nieuweweg

Het plan behelst een biovergistingsintallatie met een capaciteit om ca. 36.000 ton per jaar te verwerken, bestaande uit minimaal 95% mest en maximaal 5% co-producten. Wat betreft de mest zal het voor een deel om de dikke fractie van mest gaan. Het biogas zal worden opgewerkt tot groen gas. Het digestaat wordt gescheiden in een dikke en een dunne fractie. De dikke fractie wordt geëxporteerd. 

Op het terrein komen o.a. één vergistingstank en één navergistingstank, elk met een doorsnede van 22 meter en een inhoud van 3.030 m3. Opvallend is dat er een mestzak komt voor de opslag van maximaal 12.000 mdunne fractie van het digestaat. Uit het geuronderzoek blijkt dat het plan waarvoor in 2016 de gewijzigde vergunning is aangevraagd fase 1 is. Er blijkt ook een fase 2 te zijn, waarin de capaciteit wordt uitgebreid. Dit staat in het geurrapport. Hiervoor is nog geen vergunning aangevraagd. 

Bevoegdheid

De gemeente is bevoegd voor de vergunningverlening m.b.t. deze vergister, omdat de capaciteit (iets) minder dan 100 ton per dag is.

Voorgeschiedenis

Het plan dateert uit 2010, toen een aanvraag voor een co-vergister voor de verwerking van ca. 36.000 ton werd gedaan. De milieuvergunning werd op 22 juni 2011 verleend door de gemeente en de bouwvergunning op 29 augustus 2011. Er werd direct een milieuneutrale wijziging aangevraagd waarna de gemeente op 29 augustus 2011 een omgevingsvergunning verstrekte. Het bestemmingsplan dateert van 14-07-2011. Er is destijds een plan geweest voor een speciale biogasleiding van Dokkum tot Leeuwarden waarmee het biogas van alle biogasinstallaties in de regio naar Stiens getransporteerd zou worden waar een opwerkingsfabriek naar aardgaskwaliteit zou komen. Dit plan is niet doorgegaan.

In 2014 is subsidie toegekend: zie https://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/projecten/sde1430881-groen-gas. Er werd een gewijzigde vergunning aangevraagd en op 16 juni 2016 werd de gewijzigde omgevingsvergunning milieu verleend. De mede-ondernemers op het bedrijventerrein kwamen in protest maar een door hen geraadpleegde advocaat schatte in dat bezwaar niet zinvol was. Inwoners van Marrum en Ferwert toonden zich eveneens bezorgd en Doarpsbelang Marrum sprak zich tegen de komst van de vergister uit, maar zag gezien het oordeel van de advocaat eigenlijk geen mogelijkheden. Met de kennis van nu zou men mogelijk anders gehandeld hebben, want toen Engie in het voorjaar van 2017 plannen bleek te hebben voor een vergister in Burgum en aan de Botniaweg in Marrum, kwam er meer informatie over de nadelen van biovergisters naar boven. Bovendien bleek de nieuwe installatie van Groen Gas Gelderland in Bemmel waarin Engie participeert en wat door Engie als voorbeeld werd gesteld voor veel geuroverlast te zorgen. 

De nieuwe vergunning werd verleend op 16 juni 2016. Wat anders is dan volgens het oorspronkelijke plan is dat ook het perceel waarop de windturbine aan de Nieuweweg staat ten behoeve van de biogasinstallatie wordt gebruikt (o.a. de gasreiniging en digestaatscheiding is hier gepland). De bestemming van dat perceel is weliswaar 'duurzame energie', maar volgens de toelichting van het bestemmingsplan was dit, afgezien van de windturbine bedoeld voor experimenten op het gebied van duurzame energie. In de toelichting staat het volgende: 'Op de bestaande bedrijfskavel ten westen van de mestvergistingsinstallatie is in de huidige situatie een windmolen aanwezig (zie figuur). In aansluiting hierop zijn op deze locatie kleinschalige experimenten met duurzame energie voorzien. Het gaat daarbij om:
- testen van zonnepanelen;
- kleine WKK-installaties;
- kleine windmolens;
- bodemwarmtewisselaars;
- toekomstige ontwikkelingen op het gebied van energie (kleinschalig)'.

In de aanvraag van de gewijzigde vergunning en in de vergunning zelf wordt er helemaal niet op ingegaan dat dit perceel nu dus anders gebruikt gaat worden dan de bedoeling was. Voor zover ons bekend is de gemeenteraad daarover ook niet geïnformeerd.

In de Leeuwarder Courant van 30 juni 2017 verscheen een artikel over de in het najaar van 2017 geplande bouw van de vergister. Enkele kanttekeningen bij het artikel:

- Volgens het artikel gaat het om de jaarlijkse verwerking van de mest van 1000 koeien. Daarbij wordt er voorbij gegaan aan het feit dat er voor ongeveer de helft dikke fractie van mest (dit is stapelbaar) wordt gebruikt. Ervan uitgaande dat bij het scheiden van mest ongeveer 20% dikke fractie is (cijfers hiervoor variëren van 10-25%) en dat een melkkoe ca. 27 ton mest en urine per jaar produceert, blijkt het sommetje heel anders te zijn. Dan kom je op de mest van meer dan 3.500 koeien, meer dan 3,5 keer zoveel als in het artikel wordt gesteld. Bedenkt daarbij ook dat de mest die naar deze vergister gaat overschotmest is: een veehouder zal namelijk de mest die hij op eigen land kwijt kan, niet afvoeren, want dat is erg duur. In de praktijk zal een veehouder alleen mest die hij niet op eigen land mag verwerken aan een mesthandelaar leveren. In deze omgeving hebben veehouders met een mestoverschot vaak een samenwerking met een akkerbouwer, waardoor ze hun overschotmest op grond van akkerbouwers kwijt kunnen. 
- In het artikel staat dat de mest het liefst van boeren uit de omgeving komt, "want uit verse mest haal je het meest biogas", zo stelt Tjeerd Smit van Host BV. Dat laatste klopt: verse mest levert het meeste biogas op. Daarbij speelt een uurtje meer of minder transport echter totaal geen rol. Het gaat erom hoe lang de mest in de mestput zit, is dit een week, maand, drie maanden? Bij een boerderijvergister gaat de mest direct de vergister in en dat is bij een industriële vergister niet haalbaar. 

Zorgen over de geplande biovergister betreffen vooral de vraag of de aanwezigheid van de vergister in verband met de gevreesde geuroverlast en overige emissies wel verenigbaar is met de andere bedrijfsactiviteiten op het bedrijventerrein aan de Nieuweweg, bijvoorbeeld van Steen Interieurbouw, Van der Meer Autoschade en Industriespuiterij en Autobedrijf Andries van Huizen. En in hoeverre zullen de inwoners van Ferwert en Marrum er ook last van krijgen? Daarnaast is er het vrachtverkeer, wat ook voor Wânswert een probleem zal zijn. Lees alles over de argumenten tegen de biovergisters in Marrum op deze pagina

Nieuweweg tekening met tekst

Tekening van het plan waarvoor in 2016 vergunning is verkregen.

Wat de bouwvergunning (omgevingsvergunning bouwen) betreft is de gang van zaken zeer opmerkelijk. In 2004 is vergunning verleend aan De Wolff voor eenbedrijfsgebouw (voor de duurzame energie-experimenten) op het perceel met de windturbine. Dit gebouw is nooit gerealiseerd. Eigenlijk mocht er op dit bedrijventerrein alleen een windturbine als er een bedrijf bij was, maar dit bedrijf is dus nooit gerealiseerd. De Wolff heeft alleen na heel lange tijd het fundament gestort.

In 2011 is er bouwvergunning verleend voor de bouw van een co-vergister.

Op 4 februari 2016 is  een verzoek ingediend voor het wijzigen van de beide hiervoor genoemde bouwvergunningen ten behoeve van het nieuwe plan voor een mestvergister. Op 8 december 2016 beslist de gemeente Ferwerderadiel op basis van de aangeleverde revisietekeningen dat de wijzigingen van ondergeschikte aard zijn en dat de gewijzigde bouwplannen op basis van de bestaande bouwvergunningen uitgevoerd mag worden.

Hier een plattegrond uit de bouwvergunning voor de vergister van 2011.

Nieuweweg plattegrond plan 2011

Volstrekt onbegrijpelijk dat de wijzigingen als ondergeschikt zijn aangemerkt, terwijl er eigenlijk niets in de plannen is wat hetzelfde is gebleven. Het feit dat de gemeente de wijzigingen als ondergeschikt heeft aangemerkt, betekende dus dat er geen nieuwe bouwvergunning verleend is. De gevolgen daarvan:
- de gemeente is ca. € 7.000 leges misgelopen
- belanghebbenden hebben geen bezwaar kunnen maken
- het feit dat nu ook het perceel 'onder'de windturbine voor het mestverwerkingsbedrijf wordt gebruikt is onder de radar gebleven
- het is de vraag of er nu wel met een geldige bouwvergunning wordt gebouwd.