Het besluit van de gemeenteraad van Noardeast-Fryslân tot vaststelling van een paraplubestemmingsplan om nieuwvestiging en uitbreiding van mestvergisters in principe niet meer toe te staan heeft juridische gebreken. Dat heeft de Raad van State op woensdag 6 mei vastgesteld in een tussenuitspraak. Het gemeentebestuur krijgt 16 weken de gelegenheid om gebreken in het besluit te herstellen. Biogas Marrum, onderdeel van Host Bio-energy, was – als enige in de gemeente – in beroep gegaan tegen het parapluplan.

In april 2024 heeft de gemeenteraad van de gemeente Noardeast-Fryslân het paraplubestemmingsplan ‘covergisting en mono-mestvergisting’ vastgesteld. Het parapluplan geldt voor de hele gemeente en maakt het onmogelijk om nieuwe vergistingsinstallaties te realiseren. Verder is ook het wijzigen van bestaande mestvergisters niet mogelijk. In het plan zijn nog wel afwijkingsbevoegdheden opgenomen op grond waarvan het college van burgemeester en wethouders onder voorwaarden via een omgevingsvergunning kan toestaan om een vergistingsinstallatie of het gebruik daarvan te veranderen. Daarvoor gelden hele stringente voorwaarden.

Biogas Marrum is het niet eens met het parapluplan van de gemeente omdat het een vergaande beperking van de uitbreidingsmogelijkheden inhoudt. In de uitspraak van de Raad van State blijft het bestemmingsplan echter grotendeels overeind. De rechter vindt namelijk dat de gemeenteraad voldoende heeft gemotiveerd waarom ervoor is gekozen om de nieuwvestiging en uitbreiding van de bestaande covergistingsinstallatie uit een oogpunt van een goede ruimtelijke ordening niet langer toe te staan. Maar het verbod op iedere verandering van bestaande covergistingsinstallaties, met slechts een hele beperkte afwijkingsmogelijkheid, is een vergaande maatregel. Daarom had de gemeente moeten onderzoeken of minder vergaande maatregelen genomen konden worden om het beoogde doel (het voorkomen van overlast voor omwonenden) te bereiken.

Verder vindt de Raad van State dat de mogelijkheden om in afwijking van de hoofdregels van het plan, toch bepaalde bouwwerken of andere wijzigingen toe te staan te onduidelijk. Een vergunning voor een verandering kan alleen worden verleend als vaststaat dat er sprake is van een verbetering van de milieukwaliteit, waaronder in ieder geval wordt begrepen een verbetering van de geur-, geluid- en verkeerssituatie. De woorden “verbetering van de milieukwaliteit” vindt de rechter onduidelijk. Daar komt bij dat voor het begrip “verkeerssituatie” ook geen nadere definitie in het parapluplan is opgenomen, terwijl dit begrip voor meerdere uitleg vatbaar is. Daarnaast blijkt niet uit de planregels hoe de drie aspecten (verkeer, geur en geluid) die een verbetering van de milieusituatie kunnen omvatten zich tot elkaar verhouden.

De gemeenteraad krijgt 16 weken de tijd om de juridische gebreken in het plan te herstellen. (Het zal nog een hele uitdaging zijn om die termijn te halen gezien het zomerreces.) In Marrum zal het te nemen herstelbeluit kritisch gevolgd worden opdat de omgeving goed beschermd blijft. Na de hersteloperatie geeft de Raad van State zijn definitieve oordeel, dus de kans blijft bestaan dat het bestemmingsplan wordt vernietigd. Maar als de gemeente de geboden kans aangrijpt door een helder en goed onderbouwd herstelbesluit te nemen zou het goed moeten komen. Het in stand blijven van het parapluplan is voor Marrum ook van belang omdat het de vestiging van een vergistingsinstallatie aan de Botniaweg 6 uitsluit.