Nieuws

Details

Gepubliceerd: zaterdag 30 augustus 2025

Op vrijdagavond 22 augustus was er een verhalenavond op locatie. De ferhalenjûn bij de âlde molkfabriek stond in het teken van het leven en werken in de Zuivelfabriek, die van 1892 tot 1979 voor veel mensen deel uitmaakte van het dorpsleven. Bijna honderd belangstellenden hadden hun stoeltjes uitgeklapt om op deze bijzondere avond te luisteren naar de verhalen van weleer.

De avond startte met thee, koffie of rauwe melk en een traktatie van Stichting “Op ‘e Klaai”. Onderneemster Pauline Scheeringa van Op’e klaai was initiatiefneemster van deze avond en het voelde als een warm welkom op het fabrieksplein. Een mooie kennismaking met haar bedrijf. Veel vertellers spraken uit dat het een goed gevoel geeft dat er weer nieuwe activiteit in het fabrieksgebouw is.

Nu naar de verhalen. Er waren eind 19e eeuw in Marrum veel boeren met een paar koeien tot grotere boerderijen, en met elkaar werd een cooperatie opgericht in 1891 om gezamenlijk de melk te verwerken. Het werd een tijd van opbouw waarin de boeren hun melk aan de fabriek leverden. De molkeriders die de melkbussen ophaalden bij de boeren en terugbrachten. Er was veel werk bij de fabriek. Er werd hard gewerkt, zes dagen per week, maar als rode draad kwam dat het goed werken was op de fabriek en dat het mooie tijden waren. Een oud-werknemer zei: ‘Als ze de fabriek morgen zouden opendoen, dan begon ik morgen weer’.

Baukje Boersma vertelde hoe het boerenleven en het transport van vee (haar man had een veetransportbedrijf) veranderde na de sluiting 1979. Eerst woonden ze met hun gezin tussen grasdrogerij en melkfabriek in en was er altijd reuring. Na ‘79 veranderde dat. Renske Elzenga vertelde hoe haar vader molkrider was, langs welke boeren hij ging met paard en wagen. Zij hielpen als kinderen met het langsbrengen van de tweewekelijkse ‘jildpûdsjes’. Soms kregen ze een dubbeltje van de boer.

Jacob Wiersma (uit Schiedam) kwam speciaal voor deze avond vertellen over zijn jeugd. Als zoon van de fabrieksdirecteur had hij nog veel herinneringen aan deze tijd. Waarin zijn vader bruggenbouwer probeerde te zijn tussen de “kjeld fan it waad” en “de waarmte fan de” ketels van de fabriek. Het was ook de tijd waarin de economie veranderde en de druk op de fabrieken toe nam. Het moest efficiënter en rendabeler.
Siebe Monsma haalde in zijn verhaal de gezelligheid uit die tijd aan. De fabrieksarbeiders deelden met elkaar de volkstuinen op Kopkewier. Na het werken werd op het bankje nog het nodige aan sterke verhalen verteld. Er kon ook veel. Zo tapte men regelmatig een glas heerlijke sûpe in de fabriek. Of droogde men de bruine bonen van de volkstuinen in de machinekamer van de fabriek.

Æde van der Beek vertelde dat hij als centrifugist wel eens wat room aan de ‘sûpe’ toevoegde. Heerlijke karnemelk voor zijn hardwerkende collega’s. Maar een assistent vond dat niet kunnen. Weet je wel wat dat kost? 8 gulden per kilogram! Dus voortaan niet meer. Nou, dat kwam hem duur te staan, want een andere collega hoorde van deze berichten en liep het kantoor in, gooide de melkkan met karnemelk regelrecht het kantoor in. Daarna hoorden ze er niets meer van. De zaken werden even rechtgezet, zullen we maar zeggen.

In de laatste jaren was nagelkaas, de specialiteit van de fabriek. Er werden duizenden liters melk verwerkt. En niemand had voor mogelijk gehouden dat er eens een eind zou komen aan het fabrieksleven in eigen dorp. De nieuwgebouwde melkfabriek in Dronryp bracht daar verandering in. Om deze fabriek rendabel te krijgen werd uiteindelijk de melkfabriek in Marrum gesloten. Veel werknemers gingen mee of vonden werk bij de CCF in Leeuwarden, nu Friesland Campina in Leeuwarden.

Het is natuurlijk niet mogelijk de verhalen volledig over te brengen. Duidelijk was dat er op deze verhalenavond veel opgetogen bezoekers waren die het prachtig vonden weer herinneringen op te halen. Ook mensen uit de buurdorpen. Zij zaten vol verhalen. Voor de generaties die later opgroeiden, kwam even de ‘fabriek tot leven’.

Er staan foto’s van de oude zuivelfabriek in het fotoalbum. Hieronder een aantal foto’s van de ferhalenjûn.